زمانی نووسینی کوردی له‌ تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان (چاتی فه‌یسبووک به‌ نموونه‌)


Kurdish writing language in social networks (Facebook chat, as an example)
Hersh Chato Hasan
Pishdar EducationD

پوختە:

ئەم توێژینەوەیە بە ناونیشانی (زمانی نووسینی کوردی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان (چاتی فەیسبووک بەنموونە))، هەوڵێکە بۆ شیکردنەوەی ئەو شێوە زمانە نووسینەی کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەکاردەهێنرێت. فەیسبووک وەک لایەنێک لە کایەی تەکنەلۆژیای ئەم سەردەمە، ڕۆڵێکی گرنگ لە پەیوەندیکردن دەبینێت و بۆتە کەناڵێکی ڕاگەیاندنی سەردەمی؛ بۆیە گریمانەی ئەوە دەکرێت، کە فەیسبووک کاریگەریی  ئەرێنی و نەرێنی لەسەر زمانی ستانداردی کوردی هەبێت، بۆیە توێژینەوەکە دەیەوێت هەموو ئەو گۆڕانکارییانەی کە لە شێوە زمانی چاتی فەیسبووکدا هەیە، ڕوونیبکاتەوە. هەروەها دەیەوێت وەڵامی پرسێک بداتەوە، وەک؛ پرسی ئەو گۆڕانانەی کە لە شێوە زمانی نووسینی چاتی فەیسبووکدا ڕوودەدات؛ هۆکارەکەی ڕوونبکاتەوە. سنووری توێژینەوەکە بۆ شیکردنەوەی بابەتەکانی پشتی بەو کۆمێنتانە بەستووە، کە لە کاتی چاتی فەیسبووکدا بەکاردەهێنرێن، بە جۆرێک بە شێوەیەکی سەرەکی پشتی بە ڕێبازی (شیکاری وەسفی) بەستووە و هەوڵدەدات ئەم جۆرە شێوە زمانە نووسینە شیبکاتەوە.

وشه‌ کلیلییه‌کان: تەکنەلۆژیا، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، چاتی فه‌یسبووک، نیشانە ئایکۆنییەکان.

لیستی سەرچاوەکان

سەرچاوەکان بە زمانی کوردی و عەرەبی:

-       _ ئەحمەد، سیروان عەبدوڵڵا (٢٠١٥)، بازدانی زمانیی لە شاری سۆراندا، نامەی ماستەر، زانکۆی سۆران، فاکەڵتیی ئاداب، سۆران.

-       _ چوار زمانناس، جەمال عەبدول و وریا عومەر و فاروق عومەر و ئازاد ئەحمەد (٢٠١٣)، ڕێنووسی کوردی بە پێی بنەما زانستییەکانی ڕێنووسی گشتی، دووەم چاپ، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _ حاجی مارف، ئەوڕەحمان (٢٠٠٤)، فەرهەنگی زاراوەی زمانناسی، سلێمانی.

-       _حمداوى، جميل (2013)، بناء المعنى السيميائي في النصوص والخطابات، www.alukah.net.

-       _ خالد، هیوا سەلام (٢٠١٧)، کاریگەری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لەسەر زمانی کوردی، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین (ژ.١٠)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _ خۆشناو، سەرباز مەجید (٢٠١٦)، سیمیۆلۆژیای ناونیشان لە شیعرەکانی (نەوزاد ڕەفحەت)دا، نامەی ماستەر، زانکۆی سۆران، فاکەڵتیی ئاداب، سۆران.

-       _ زەهاوی، محمەد (٢٠٠٦)، مێژووی نووسینی کوردی بە ئەلف و بێی عەرەبی، نامەی دکتۆرا، زانکۆی بەغداد، کۆلێژی پەروەردە (ابن رشد).

-       _ سەعید، یوسف شەریف (٢٠١١)، زمانەوانی، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.

-       _ سەبری و نەجمەدین، شێرزاد و عەبدولسەلام (٢٠١١)، زمانڤانییا کارەکی، چاپا ئێکێ، چاپخانەیا خانی، دهۆک.

-       _ شوانی، ڕەفیق (٢٠١١)، وشەسازی زمانی کوردی، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی  موکریانی، هەولێر.

-       _فەتاح، محەمەد مەعروف (٢٠١١)، زمانەوانی، چاپی سێیەم، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _ فەتاح، محەمەد مەعروف (٢٠١٠)، لێکۆڵینەوە زمانەوانییەکان، کۆکردنەوە و ئامادەکردنی: شێروان حوسێن خۆشناو و شێروان میرزا قادر، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.

-       _ فەرهادی، ساجیدە عەبدوڵڵا (٢٠١٣)، هەندێ لایەنی ڕستەسازی زمانی کوردی، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _کرسیتاڵ، دیفید (٢٠١٠)، اللغة وشبكة المعلومات العالمية، ت: أحمد شفيق الخگيب، القاهرة.

-       _ کرمانج، ڕەشید (٢٠١٦)، وانەکانی ماستەر، زانکۆی سۆران، فاکەڵتیی ئاداب، بەشی زمانی کوردی.

-       _مەحمود، ئازاد ئەحمەد (٢٠١٢)، بونیاتی زمان لە شیعری هاوچەرخی کوردیدا، چاپی دووەم، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _محمد، لیا حسن (٢٠١٩)، پەیوەندی نێوان زمان و خەسڵەتەکانی کەسایەتی، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین، Vol.6, No.2.

-       _ محمد، دارا حەمید (٢٠١٤ )، زمان و تەکنەلۆژیای زانیاری، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین (ژ.١)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

-       _ مەلا کەریم، هێمن (٢٠٠٧)، فەرهەنگی زاراوەکانی ئەنتەرنێت و چات، سلێمانی.

-       _ مشەختی، کامەران ئیبراهیم (٢٠١١)، سیمیۆلۆژیای زمانی سۆفیگەری لە شیعرەکانی (مەلای جزیری)دا، نامەی ماستەر، چاپکردنی: چاپخانەیا خانی، چاپا ئێکێ، دار سبیریز للطباعة والنشر، دهۆک.

سەرچاوەکان بە زمانی ئینگلیزی:

_Abusa’ aleek, Atef Odeh (2015), Internet Linguistics: A Linguistic Analysis of Electronic Discourse as a New Variety of Language, Qassim University, Department of English Language and Translation, KSA, https://www. Research gate, Net/ Publication/ 271763446.

_ Crystal, D. (2004), Language and the Internet, Cambridge University press, the pitt Building, United Kingdom.

_Crystal, D. (2008), Texting the Gr8 Db8, first published, Oxford University press Inc., New York.

_ Gao, L. (2008), Language change in progress: Evidence from computer_ Mediated Communication. Proceedings og the 20th North American Conference on Chinese Linguistics, Volume 1.

_ Herring,S.C. (2005), Computer‑ Mediated Discourse. In: the handbook of discourse Analysis. S.l: Blackwell publishers Ltd.

_Mayor, Michael (2008), Longman Dictionary of American English, Mahsuri Sans Light by Letter part: Uk, 4th Ed.

 

الملخص

هذا البحث (لغة الكتابة الكردية في مواقع التواصل الاجتماعية دردشة الفيس بوك مثلا) محاولة لتحليل هذا النوع من الكتابة الموجودة في شبكة التواصل، والفيس بوك خاصة إن الموقع التواصلي الفيس بوك بحكمه أحد جوانب الاتصال التكنولوجي له أثر كبير في التواصل الاجتماعي وصار قناة إعلامية عصرية. لذلك ينظر إلى الفيس بوك إلى أن له الأثر السلبي والإيجابي على الكردية الرسمية لغة الكتابة. لذلك يهدف البحث إلى أن يظهر ويبين التغييرات التي حصلت في لغة الكتابة في الفيس بوك، ويحاول أيضا الإجابة عن السؤال: ما الأسباب التي أدت إلى التغييرات في لغة الكتابة في الفيس بوك؟ واعتمد البحث في معالجته لهذه المسائل علي المنهج الوصفي في تحليل بعض النصوص المكتوبة في الفيس بوك.

   Abstract                                                    

The study is " Kurdish Writing  Language  in Social Media"; Facebook chat, for instance. It attempts to analyze the kind of language which is used in writing in social media. Facebook, as a medium in the recent technological world, plays a significant role in communication and has become a current broadcasting channel. Consequently, it is assumed that Facebook has positive and negative effects on Kurdish standard language. Thus, the study aims to illustrate all changes that can be experienced in the kind of language in Facebook chat. Apart from the language modifications, its causes are also demonstrated. The scope of the study depends on the comments which are used in Facebook chatting to examine their implications. In addition, the study mainly employs the descriptive analysis approach to investigate this type of language writing.