بررسی انواع دلبستگی در شاهنامه فردوسی و سرود رولان


A Study of Attachment Types in Ferdowsi's Shahnameh and Rolan's Anthem
Mahdi Sarbast Sulaiman
Salahaddin University-Erbil

چکیده

در زندگی هر انسانی دلبستگی هایی وجود دارد که بدون آنها زندگی شخص بسیار سخت و دشوار می شود و اینطور نشان می دهد که شخص بدون آنها نمی تواند از زندگیش لذت ببرد. دلبستگی در زندگی انسانها در اشکال مختلف دیده می شود؛ همچون: دلبستگی به خدا ، دلبستگی به وطن، دلبستگی به خانواده و .. . در کتابهای شاهنامه فردوسی و سرود رولان که حماسه های مهم کشورهای ایران و فرانسه هستند، موضوع دلبستگی به وضوح در آنها دیده می شود. فردوسی که در  شاهنامه به عواطف مختلف انسان از جمله خشم، شادی، اندوه و... پرداخته، به دلبستگی هم به عنوان یکی از مهمترین عواطف انسان توجه داشته است. اکثر اوقات عشق و دلبستگی با یکدیگر به کار می روند و ارتباط نزدیکی با هم دارند؛ اما بین این دو کلمه تفاوت وجود دارد و عشق پس از دلبستگی به وجود می آید. بررسی ها و پژوهش های گوناگونی در زمینه عشق و آن هم به جنس مخالف و از جنبه مجازی و حقیقی بودن آن در شاهنامه صورت گرفته است. و در سرود رولان نیز تنها عشق به جنس مخالف و تنها در دو بند از آن سخن به میان آمده است. اما در مورد انواع دلبستگی پژوهش خاصی صورت نگرفته است. در این نوشتار به انواع دلبستگی در سه داستان از داستانهای شاهنامه فردوسی که خود نیز با محتوای عشق به جنس مخالف همراه است، و سرود رولان پرداخته می شود.

کلمات کلیدی : دلبستگی، فردوسی، شاهنامه، سرود رولان

پوختە

لە ژیانی هەموو مرۆڤێكدا كۆمەڵێك دڵبەندی(دلبستگی) هەن كە بەبێ ئەمانە ژیانی مرۆڤ زۆر ئاستەنگ و ناهەموار دەبێ و بەم چەشنە دەردەكەوێ مرۆڤ بەبێ ئەمانە ناتوانێ درێژە بە ژیانی خۆی بدا; وەكو دڵبەندی خودا، دڵبەندی نیشتمان، دڵبەندی خێزان و ...هتاد. لە كتێبی شانامەی فیردەوسی و سروودی ڕۆڵان دا كە لە ڕیزی داستانە گرنگەكانی ئێرانی و فەڕەنسین، بە ڕوون و ئاشكرایی بابەتیدڵبەندی تێدا بەدیدەكرێ. فیردەوسی لە شانامەدا گرنگی بە سۆزە مرۆییەكان وەكوو تووڕەیی، خۆشی، ڕەنج و ... هتاد داوە و لەم ناوەشدا دڵبەندی وەكوو یەكێك لە گرنگترین جۆرەكانی سۆز و هەستی مرۆڤانە، بایەخێكی زۆری پێدراوە. زۆربەی كاتەكان خۆشەویستی و دڵبەندی پێكەوە گرێ دەدرێن و پەیوەندییەكی نزیك لە نێوانیاندا هەیە; بەڵام جیاوازی لەنێوان ئەم دوو زاراوەیەدا هەیە و خۆشەویستی لە پاش دڵبەندی درووست دەبێ. ژمارەیەك توێژینەوەی جۆراوجۆر سەبارەت بە دڵداری و بەتایبەتی خۆشەویستی ڕەگەزی بەرانبەر لە ڕەهەندی مەجازی و حەقیقی لە شانامەدا كراون، لە سروودی ڕۆڵانیشدا تەنیا خۆشەویستی ڕەگەزی بەرانبەر، تەنیا لە دوو بەنددا باسی لێوەكراوە. بەپێی گەڕان و پشكنینەكانمان تاكوو ئێستا توێژینەوەیەك سەبارەت بە جۆرەكانی دڵبەندی نەكراوە. لەم توێژینەوەیەدا لێكۆڵینەوە لەسەر جۆرەكانی دڵبەندی (دلبستگی) لە سێ چیرۆكی شانامەی فیردەوسی كە ناوەڕۆكەكەی لەسەر خۆشەویستی ڕەگەزی بەرانبەرە و هەروەها سروودی ڕۆڵان كراوە.

وشەی سەرەكی: دلبه ندی(دلبستگی)، شاهنامە، فیردەوسی، سروودی ڕۆڵان 

Abstract

There are attachments in the life of every human being without which, a person's life becomes very hard and difficult and thus shows that a person can not enjoy his life without them.

Attachment is seen in human life in various forms; such as: attachment for God, attachment for the fatherland , attachment for the family, etc. In the books of Shahnameh and the Song of Roland, which are important epics of Iran and France, the issue of attachment is clearly seen in them.

Ferdowsi, who has dealt with various emotions in the Shahnameh, including anger, joy, sorrow, etc., has also paid attention to attachment as one of the most important emotions of human. Love and attachment are often used together and are closely related; But there is a difference between the two words and love comes after attachment.There are many studies and researches in the field of love and on the opposite sex and in terms of its virtual and real have been done in Shahnameh. AAnd in the Song of Roland, only love for the opposite sex is mentioned and only in two verses. But no specific research has been done on the types of attachments. In this article, various attachments are discussed in three of the stories of Ferdowsi's Shahnameh, which itself is accompanied by the content of love for the opposite sex, and in The Song of Roland.

Keywords: attachment, Ferdowsi, Shahnameh, The Song of Roland


منابع و مآخذ

-       1. آبراهامیان، هومر، (1395)، «هندات»، گاهنامه فرهنگستان جهانی کوروش بزرگ، انتشارات شرکت کتاب، لوس آنجلس.

-       . احمدی، بابک، (1386)، «فصل دشواریهای تعریف و هنر در واقعیت و زیبایی»، انتشارات مرکز، تهران.       3. اسلامی ندوشن، محمد علی، (1393) « تفاوت عشق در شاهنامه و سایر منظومه های فارسی»، روزنامه اطلاعات، دوشنبه، 17 آذر.

-       . بالارستمی، مهوش، (1385)، «عاشقانه ها»، چاپ سوم، نشر گلفروش، تهران.                                   5. پارسافر، محمد، (1388)، «عاشقانه های ادبیات فارسی»، چاپ دوم، انتشارات گلستان نو، تهران.               6. حکیمیان، ابوالفتح، (1354)، «نیش و نوش عشق در شاهنامه»، ماهنامه هنر و مردم، س14، ش153 و154، صص59-68

-       . خالقی مطلق، جلال، (1372)، گل رنج های کهن (برگزیده مقالات در مورد شاهنامه)،چاپ اول، نشر مرکز، تهران.                                                                                                                     8. راسل، برتنارد، (1380)، «کلمات قصار»، به کوششمحمد کوثری استرآبادی، نشر نوین، تهران.                

-       . زرین کوب، عبدالحسین، (1378)، «تقویم و پارینه»، مجله بخارا، سال دوم، شماره 7، تهران.                                 10. سبحانی، توفیق، (1390)، «تاریخ ادبیات ایران»، نشر دانشگاه پیام نور، تهران.                             

-       سولنیه، وردن ؛ (1357)، ادبیات فرانسه در قرون وسطی و رنسانس ، ترجمه عبدالحسین زرین کوب، انتشارات امیرکبیر، تهران.       

-       سید حسینی، رضا، (1376)، مکتب های ادبی، چاپ یازدهم، جلد اول، انتشارات نگاه، تهران.                             13. صفا، ذبیح الله، (1379)، «حماسه سرایی در ایران»، چاپ ششم، انتشارات امیرکبیر، تهران.                

-       عابدین زاده، محمدرضا؛ تقی نیا، پروانه، (1377)، چاپ چهارم، نشر گلستانه، تهران.                         15. عزام، عبدالوهاب، (1349)، «فردوسی شاهنامه»، ، انتشارات افست، تهران.

-        غنی، قاسم، (1389)، «بحث در آثار و افکار حافظ»، انتشارات زوار، تهران.                                   17. فردوسی، ابوالقاسم، (1386) شاهنامه فردوسی ، به کوشش جلال خالقی مطلق، انتشارات کانون فردوسی، تهران. 

-       فروم، اریک؛ علیزاده، سعدالله (1394)، دلبستگی ها، انتشارات جامی، تهران

-       کردیه ، آندره ؛ (1383)، ترانه رولان ، ترجمه فریده مهدوی دامغانی,چاپ اول، انتشارات تیر ، تهران. 

-       کلکوتی شبستری، محمدرضا، (1380)، «انسانهای عاشق»، انتشارات طاق بستان، کرمانشاه.

-       مدی، ارژنگ، (1371)، عشق در ادب فارسی، چ1، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران.

-       میرشکار، میترا، (1387)، «هنر عشق ورزیدن»، چاپ دوم، نشر طاووس فرهنگ، تهران.

-       نوربخش، جواد، (1384)، «در خرابات» چاپ چهارم، انتشارات یلدا قلم، تهران. 

-       نوری، محمد، همکاران، (1385)، «روانشناسی روابط عاشقانه»، نشر نو، تهران.

-       یاحقی، محمد جعفر، (1386)، «تاریخ ادبیات ایران»، نشر سهامی عام، تهران.

-       یاسمی، رشید، (1313)،«عشق و مناعت در شاهنامه»، ماهنامه مهر، س2، ش5 (پیاپی 17 و 18)، صص523-528