شیعرە کوردییەکانى (بێخود) لە تەرازووى عەرووزدا


Kurdish poems of Bekhud in the Rhythm balance
Hiwa Nuraldin Aziz
Kurdish Department, College of Education-Mahkmour, Salahaddin University-Erbil

Abstract

This research entitled (Kurdish poems of Bekhud in the Rhythm balance) consists of introduction two sections and conclusion. In the first section example of Zihaf and Illa are indicated.

In the second section the researcher shows the in balance of rhythm at the level of pronunciation. At the end of the research the results are explained in the form of points.

پوختە:

ئەم لێکۆڵینەوەیە بە ناونیشانى (شیعرە کوردییەکانى دیوانى بێخود لە تەرازووى عەرووزدا) لە پێشەکى و دوو بەش و ئەنجام پێکدێت. لە بەشی یەکەمدا، نموونەى زیحاف و عیللە و قاڵبەکێشەکانى دیوانى شاعیر خراونەتەڕوو. لە بەشی دووەمدا، سەرجەمى لەنگییە عەرووزییەکان لە ئاستى دەنگ (زیادەى دەنگ، کەمیى دەنگ، سوانى دەنگ و گۆڕانى دەنگ)، لە ئاستى دێڕ و لەتە دێڕدا دەستنیشانکراون. لە کۆتاییدا لێکۆڵینەوەکە بە چەند ئەنجامێک گەیشتووە کە بە شێوەى خاڵ خراونەتەڕوو.

چکیدە

این پژوهش تحت عنوان (اشعار کوردى دیوان بیخود در ترازوى عروض) مى باشد کە از مقدمە و دو بخش و نتیجە گیری تشکیل شدە است. در بخش نخست مثالهاى از زیحاف و علە و قالب اوزان اشعار دیوان شاعر ارائە شدەاند. در بخش دوم لنگیهاى عروضى در سطوح ( اصوات اضافى، حذف صدا، افتادن صدا، تغيير اصوات) در ابيات و مصراع شعرها مشخص شدەاند. در پایان پژوهش بر اساس دادەهاى آمارى نتایجى آرائە شدەاند.

 

لیستى سەرچاوەکان:

-      باڵەکى (یادگار رەسول) ٢٠١١، عەرووز وەکو پێوەرێک بۆ ساغکردنەوەى شیعرى نالی، هەولێر، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى.

-      حەمەخان (نورى فارس) ٢٠٠٤، عەرووزى کوردى، هەولێر، دەزگاى ئاراس.

-      عزیز (هیوا نورالدین) ٢٠١٦، عەرووزناسیی شیعرى کلاسیکى کوردی، هەولێر، بڵاوکراوەى پەرتووکخانەى سۆران.

-      گەردى (عەزیز) ١٩٩٩، کێشی شیعرى کلاسیکى کوردى، هەولێر، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى.

-      گەردی(عەزیز)، ٢٠١٤، کێشناسی کوردى، هەولێر، دەزگاى نارین بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.

-      گەردی (عەزیز) ٢٠١٦، فەرهەنگى کێشناسی، هەولێر، دەزگاى نارین بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.

-      مدرس (حسین) ١٣٨٢هـ، فرهنگ کاربردى اوزان شعر فارسی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ ارشادى اسلامى.

-      موفتى (مەلا مەحموود- بێخود) ١٣٩٣هـ، دیوانى بێخود کۆکردنەوە و ڕێکخستن و لەسەر نووسینى موحەمەدى مەلا کریم، سنندج انتشاراتى شێخى.

-      موفتى (مەلا مەحموود- بێخود)، ساڵ (؟)، (دیوانى بێخود)، شوێن (؟)، بنکەى ڕۆشنبیرى لوبنانى بۆ چاپ و پەخش و وەرگێڕان و دابەشکردن.

-      هەردى (ئەحمەد) ٢٠٠٩، عەرووز لە شیعرى کوردیدا، سلێمانى، دەزگاى چاپ و پەخشی سەردەم.