دیكۆنستراكشن و عیرفان بە نموونەی شیعرە عیرفانییەكانی مەحوی


Deconstruction، mysticism ، Jacques Derrida، Mahwi and the binary divisions of night and day
Chaware Neamat Saleh, Sirwan Jabar Amin
Kurdish Department, Faculty of Arts, Soran University

Abstract

 This paper is under the name of (Deconstruction and mysticism in Mahwis mystical poems). It is an attempt to exhibit Mahwis mystical poems according to the ways of deconstruction project. It also gathers two independent subjects which are Deconstruction and mysticism together based on their differences.

This research contains two chapters; the first chapter deals with the explanation of deconstruction terms such as deconstruction، logo centrism، difference، speech and graphic and graphocentrism. The second chapter analysis the binary devisions of night and day according to the ways of deconstruction project in Mahwis Diwan.

Key words: Deconstruction، mysticism ، Jacques Derrida، Mahwi and the binary devisions of night and day.

پوختە

ئەم توێژینەوەیە بە ناونیشانی (دیكۆنسنتراكشن و عیرفان: بە نموونەی شیعرە عیرفانییەكانی مەحوی)یە، هەوڵێكە لەپێناو ڕاڤەكردنی تێكستی عیرفانیی كوردی بە نموونەی شیعرە عیرفانییەكانی مەحوی بە میكانیزمەكانی پڕۆژەی دیكۆنستراكشن. كۆكردنەوەی عیرفان و دیكۆنستراكشن لە توێژینەوەی ئەدەبی كوردیدا، یەكەم هەوڵی كۆكردنەوەی دوو هەبووی سەربەخۆیە، بەڵام لەسەر بنەمای جیاوازی-  differenceنەوەک لێکچوون.

ئەم توێژینەوەیە پێكهاتووە لە دوو بەش. بەشی یەكەم تەرخانكراوە بۆ ڕاڤەكردنی زاراوەكانی پڕۆژەی دیكۆنستراكشن، لەوانە دیكۆنستراكشن، لۆگۆسەنتەریزم، دیفرانس، دەنگ سەنتەری و گرافۆسەنتەریزم. بەشی دووەم بریتییە لە ڕاڤەكردنی دوانەی لێكدژی شەو و ڕۆژ بەپێی میكانیزمەكانی پڕۆژەی دیكۆنستراكشن لە دیوانی مەحویدا.

وشە كلیلییەكان: دیكۆنستراكشن، عیرفان، ژاك دریدا، مەحوی، دوانەی لێكدژی شەو و ڕۆژ.

 الملخص

هذا البحث تحت العنوان (دیكونستراكشن والعرفان: بالنماذج الاشعار العرفانیە للمحوی)، فهو محاولە لتحلیل النصوص العرفانیە الكردیە بالنماذج الشعریە للمحوی بآ‌لیە مشروع التفكیك. فإن جمع كل من دیكونستراكشن والعرفان فی البحث الادب الكردی كان أول محاولە من جمع الوجودین المستقلین علی أساس المفارقە.

إن هذا البحث مكونە من فصلین. الفصل الاول مختصە لتحلیل مصطلحات مشروع دیكونستراكشن، فمنها دیكونستراكشن( مركزیە لوجوس- Logocentrism) ، ( دیفرانس-Differance ) و (الصوت والجرافیك). و الفصل الثانی مكونە من تحلیل التوأمین الضدین كل من اللیل والنهار علی أساس مشروع دیكونستراكشن فی دیوان محوی.

الكلمات المفتاحیە: دیكونستراكشن ، العرفان ، جاك دریدا، محوی، التوأمان الضدان كل من اللیل والنهار.

بیلۆگرافیا

قورئانی پیرۆز

كوردییەكان

-      ئەفلاتوون(2011) كۆبەرهەمی ئەفلاتوون، وەرگێڕ: هاوار عیمرانی، چاپی یەكەم، چاپخانەی ڕێنما. سلێمانی.

-      ئەفلاتوون(2011) كۆبەرهەمی ئەفلاتوون، بەرگی پێنجەم، وەرگێڕ: هاوار عیمرانی، چاپی یەكەم، چاپخانەی ڕێنما. سلێمانی.

-      ئەلنەشار، مستەفا(2018) مێژووی فەلسەفەی یۆنان لە گۆشنەنیگای ڕۆژهەڵاتییەوە، وەرگێڕ: عومەر عەلی غەفوور. چاپی یەكەم، چاپخانەی تاران. تاران.

-      ئیسماعیل، رێبین رسول(2010) جاك دریدا هەڵوەشاندنەوە، چاپی یەكەم، چاپخانەی كەمال، سلێمانی.

-      برێسلەر، چارلز(2002) میتۆدۆلۆژیای قوتابخانەی ڕەخنەیی پێكهاتەهەڵوەشێنی(Deconstruction)، وەرگێڕ: عەبدولخالق یەعقوبی، گۆڤاری سەردەم، ژمارە22، سلێمانی.

-      بێرتینیز، هانز(2015) بنەمایەكانی تیۆریی ئەدەبی، وەرگێڕ: عەبدوالخالق یعقوبی، چاپی یەكەم، چاپخانەی سەردەم، سلێمانی.

-      توفیق، سەعید(2017)، چیەتی زمان و فەلسەفەی تەئویل، وەرگێر: عەبدولموتەڵیب عەبدوڵڵا، چاپی یەكەم، چاپخانەی سەردەم، سلێمانی.

-      حەسەن، عەبدولستار پیرداود(2010) هەڵوەشاندنەوەگەرایی لە ئەدەبی كوردیدا لە تێورە بۆ پراكتیزەكردن، ماستەرنامە، زانكۆی سەلاحەددین.      

-      خۆشناو، هێمن عومەر(2012) شەو لای( مەحوی) ڕوانینێكی ئێستاتیكانە، پاشكۆی ئەدەب و هونەر، ڕۆژنامەی كوردستانی نوێ‌، ژمارە(5744)، سلێمانی.

-      دریدا، جاك(2001) ڕۆشنبیریی(هەڵوەشاندنەوە) لە وڵاتێكەوە بۆ وڵاتیكی دیكە دەگۆڕێ‌ و مەرج نییە هەموو ڕەخنەگرێكی ئەدەبیش بتوانێ‌ بەكاری بێنێ‌، ، نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد، گۆڤاری كاروان، ژمارە152، هەولێر.

-      دریدا، جاك(2013) نووسین و جیاوازی، ڕێبین رەسول ئیسماعیل، چاپی یەكەم، چاپخانەی ڕۆشنبیری، سلێمانی.

-      دریدا، جاك(2015) دەرمانخانەی ئەفلاتون، وەرگێرانی: رێبین رسول ئیسماعیل، چاپی یەكەم. چاپخانەی؟، هەولێر.

-      دریدا، ژاك(1997) ژاك دریدا من ناخوازم هەڵوەشاندنەوەیی وەك میتۆدێك یان قوتابخانەیەك بمێنیتەوە، وەرگێڕ: شوان احمد، گۆڤاری ڕامان، ژمارە9، هەولێر.

-      سجادی، بەخیتار(2001) تیۆری هەڵوەشانەوە، گۆڤاری ڕامان، ژمارە65، هەولێر.

-      سوسێر، فردیناند دی(2018) كۆرسێك لە زمانەوانیی گشتی، وەرگێر:نەریمان عەبدوڵڵا خۆشناو، چاپی یەكەم، چاپخانەی هیڤی، دهۆك.

-      زەندی، سیروان جبار ئەمین(1394) پێگەی شەو لە نێو شیعرەكانی مەحوی و مەولانای ڕۆمی(كۆنفرانسی زانكۆی كوردستان-سنە).

-      كالر، جاناتان(2016)فردیناند دو سۆسۆر، وەرگێڕ: مستەفا غەفوور، چاپی یەكەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.

-      مەحوی(2018)دیوانی مەحوی، لێكۆڵینەوە و لێكدانەوەی: مەلا عەبدولكەریمی مودەڕڕیس و موحەممەدی مەلا كەریم، چاپی نۆیەم، چاپخانەی كوردستان، سنە.

-      مەدەپوور، محەمەد(2017) ڕەتكردنەوەی هەبوونی واتا لە بەرهەمی هونەریی لەڕوانگەی ژاك دریدا، و:غەریبە حوسێن، گۆڤاری كەلێن، ژمارە2، سۆران.

-      محمد، عبدالقادر حمەامین(2013) بنەماكانی هەڵوەشاندنەوە، گۆڤاری زانگۆی سلێمانی، ژمارە40، سلێمانی.

-      فارسییەكان:

-      دریدا، ژاک (١٣٩٦)دربارەی گراماتولوژی، چاپ اول، ناشر: شوند، تهران.

-      رویل، نیكلاس(1388) ژاك دریدا، مترجم: پویا ایمانی، چاپ اول، نشر مركز، تهران.

-      سیرت، عبدالله نیک(١٣٩٦)گفتار در باب لوگوس،مجله پژوهشی دانشگاه قم، شمار 2، قم.

-      كناری، مهدی خبازی(1398)دیفرانس، ساختارزدایی دریدا، چاپ اول. انتشارات سیاهرود، تهران.

-      گلندینینگ، سایمون(1398) درآمدی بر ژاك دریدا، مترجم: مهدی پارسا، چاپ اول، ناشر:طهرانی، تهران.     

-      ویكس، رابرت(1397) فلسفه مدرن فرنسه،مترجم: پیروز ایزده، چاپ دوم، انتشار پالپ، تهران.