بەسەنتەرکردنی چەمکی ''مەعشووق'' و چەمکی ''ئەویتر'' لەناو جیهانبینیی ''مەحوی'' و ''ئیمانۆئێل لڤیناس''دا


Centralizing the concepts of "Maashoq" and "The other" in the worldview of Mahwi and Emmanuel Levinas
Sirwan Jabbar Amin
Kurdish Department, Faculty of Arts, Soran University

Abstract:

Theosophy is a passion world, and beloved is the center. To the existence perspective, the main mission is passionately and there is endless effort to get the beloved who is the pure truth and grant existence and value to everything. Mahwi, through his poems, introduce himself as a sophy and the concepts of; passion, lover and beloved have a sophic nature in his poems.

One of the main philosophical concepts of Emmanuel Levinas is “the Other”, in other words, “the Other” is the center, it means the existence of “I” depends of his/her existence and at the same time this concept in many areas has many specifications of theosophical world. The current study, in a comparative way, compares these two concepts in worldview of Mahwi and Levinas.

Keywords: Centralization, beloved, the Other, Mahwi, Levinas

پوختە:

عیرفان جیهانبینییەکی عەشقانەیە و لە چەقی ئەم جیهانبینییەشدا مەعشووق بوونی هەیە، واتە مەعشووق سەنتەرە. لەم ڕوانگەیەوە کۆی کاری بوون و گەردوون بریتییە لە جۆرێک ئەوینداری و هەوڵێکی جیدی و لێنەبڕاوە بۆ گەیشتن بە مەعشووق و لە بەرانبەردا ئەوە مەعشووقە کە حەقیقەتی ڕەهایە و بوون و بەها بە هەموو شتێک دەبەخشێت. مەحوی لە میانەی شیعرەکانیەوە وەکو شاعیرێکی عاریف سیفەت خۆیمان پێدەناسێنێت و بە گشتی عەشق و عاشق و مەعشووقی ناو شیعرەکانی خاوەن سروشتێکی عیرفانین.

یەکێک لە چەمکە هەرە سەرەکییەکانی فەلسەفەی ئیمانۆئێل لڤیناسیش بریتییە لە ''ئەویتر'' و بە واتایەکی تر ''ئەویتر''سەنتەرە، واتە بوونی ئاکاریی ''من'' دەبەستێتەوە بە هەبوونی ئەوەوە و لە هەمان کاتدا ئەم چەمکەش لە زۆر ڕووەوە خاوەنی هەمان تایبەتمەندیی مەعشووقی ناو دونیای عیرفانە. لەم توێژینەوەیەدا بە شێوەیەکی بەراوردی، تیشک دەخەینە سەر ڕووی لێکچوونی ئەم دوو چەمکە لەناو جیهانبینیی مەحوی و لڤیناسدا.

وشە کلیلییەکان: بەسەنتەرکردن، مەعشووق، ئەویتر، مەحوی، لڤیناس.

 ملخص:

العرفان هو رؤية العشقیة للعالم و في قلب هذه الرؤية المعشوق، بمعنی ان المعشوق هو المرکز. من هذا المنطلق جمیع افعال و تحرکات الوجود و الکون  عبارة من نوع العشق و محاولة جدیة و دائمة للوصول إلى المعشوق. وفي المقابل المعشوق هو حقيقة المطلقة و تعطي الوجود و القیم لكل الوجود. یحاول محوي ان یعرف نفسە کشاعر عارف خلال اشعارە، و للعشق و العاشق و المعشوق في أشعاره طبيعة عرفانية بشكل عام.

أحد المفاهيم الأساسية في فلسفة إيمانويل ليفانس هو (الآخر) وبمعنى آخر (الآخر) هو المركز، لفیناس یربط الوجود الاخلاقی ل''انا''  بوجود ''الاخر'' و في الوقت نفسه هذا المفهوم (الآخر) له مميزات المعشوق في عالم العرفان في جوانب متعددة. في هذا البحث سنسلط الضوء على وجه الشبه بين هذين المفهومين ''المعشوق'' و '' الآخر'' وفق ڕؤية محوي وليفانس بشكل مقارن.

الكلمات المفتاحية: المركزية، المعشوق، الآخر، محوي و ليفانس

سەرچاوەکان

- ئیبراهیم ئەحمەد شوان(٢٠٠١)، سۆفیگەری شیعری ئایینی و سۆفیگەری لە شیعرە کوردییەکانی مەحویدا، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی، چاپی یەکەم، هەولێر.

- ئیبراهیم ئەحمەد شوان(٢٠١٠)، مەحوینامە، چاپخانەی منارە، چاپی دووەم، هەولێر.

- حسین فتح زادە(١٣٩٠)، تقابل من_دیگری: معضل اخلاق، نشریە پژوهشهای فلسفی دانشگاە تبریز، سال پنجم، شمارە٩.

- رامین جهانبگلو(١٣٩٤)، گفت و گو با امانوئل لویناس، نشریە خر مگس، دفتر پنجم.

- رێبوار سیوەیلی(٢٠٠٦)، نوسین و بەرپرسیاری، چاپخانەی ڕەنج، چاپی دووەم، سلێمانی.

- سید حمید طالب زادە(١٣٨٥)، متناهی و نامتناهی، فصلنامه فلسفه، دورە٣٤، شمارە١.

- سیروان جەبار ئەمین_زەند(٢٠٠١)، مەعریفە و حەقیقەت لەنێوان فەلسەفە و عیرفان لە شیعرەکانی مەحویدا، دکتۆرانامە، زانکۆی سەڵاحەدین، کۆلێژی پەروەردە، هەولێر.

- صافیان و کاویانی تبریز(١٣٩٣)، لویناس فیلسوف دیگری، فصلنامە پژوهشهای علوم انسانی نقش جهان، دورە جید، سال اول، شمارە١.

- صالح حسن زادە(١٣٨٨)، فهم و برداشت مولانا از خدا و جهان و انسان، فصلنامە علمی پژوهشی آینە معرفت، سال هفتم، شمارە١٨.

- عبدالکریم سروش(١٣٧٨)، اصناف دین ورزی، مجلە کیان، شمارە٥٠. 

- محمد اصغری(١٣٨٨)، رابطە اخلاق و الاهیات در فلسفە امانوئل لویناس، فصلنامە تاملات فلسفی، سال اول، شمارە٤.  

- مریم رامینا و حسینعلی قبادی(١٣٩٢)، مفهوم دیگری و دیگربودگی در انسانشناسی باختین و انسانشناسی حافظ، فصلنامە پژوهشهای ادبی، سال١٠، شمارە٤٠.

- مسعود علیا(١٣٩٥)، کشف دیگری همرا با لویناس، نشر نی، چاپ دوم، تهران.

-م هدی بنایی جهرمی(١٣٩٣)، لویناس و سوبژکتیویته اخلاقی، فصلنامە غرب شناسی بنیادی، سال پنجم، شمارە٢.

- مهدی مرادی(١٣٩١)، مفهوم ''دیگری'' در فلسفە ایمانوئل لویناس، پایاننامە کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکدە ادبیات فارسی و زبانهای خارجی_گروە فلسفە.

- مەلاعەبدولکەریمی مودەریس و محەمەدی مەلا کەریم(٢٠٠٣)، دیوانی مەحوی، ئینتیشاراتی کوردستان، چاپی یەکەم، سنە.