شیکردنەوەی نوکتەی کوردی بەپێی بنەمای هاریکاری


Kurdish Jokes Analysis According to the cooperative principle
Qais Kakl Tawfiq1, Hersh Chato Hussein2
Kurdish Department, Faculty of Arts, Soran University1, Pishdar Education2

Abstract:    

The study is under the title of “Kurdish Jokes Analysis According to the cooperative principle", which attempts to analyze old and new Kurdish jokes from an Assistance basis perspective. It assumes that ancient and contemporary Kurdish jokes affect the type of linguistic deviations with social changes and historical developments, which demonstrate the direction of Kurdish society´s likings and preferences. For this purpose, deviations from accurate bases of Assistance and Grice’s theory has been made the measurement to discover the rate of linguistic deviations and how they occur. The scope of the research gets benefit from jokes that derive from Kurdish culture and society. In addition, 'Ȓiştey Mirwarî for old jokes' and 'Nuktekanî ehol for modern jokes' as contemporary jokes have been chosen to prove the linguistic deviations in order to investigate an accurate comparison between two stages of Kurdish society with data and statistics.

 پوختە:

ئەم توێژینەوە بە ناونیشانی (شیکردنەوەی نوکتەی کوردی بەپێی بنەمای هاریکاری)یە، هەوڵێکە بۆ شیکردنەوەی نوکتەی کۆن و تازەی کوردی بەپێی بنەمای هاریکاری. هەروەها توێژینەوەکە گریمانەى ئەوەى کردووە، نوکتەی ڕابردوو و نوکتەی ئەم سەردەمە بەپێی گۆڕانی کۆمەڵایەتی و گەشەی مێژوویی کاریگەری لەسەر جۆری لادانە زمانییەکان هەیە و ئەمەش ئاڕاستەى زەوق و سەلیقە و حەزی کۆمەڵی کوردی دیاریدەکات. بۆ ئەم مەبەستەش لادان لە بنەما وردەکانی هاریکارى و تیۆرى گرایس کراوە بە پێوەر بۆ ئەوەى ڕێژەى لادان و چۆنیەتى لادانەکانی پێ بخەینەڕوو. سنووری توێژینەوەکە سوودی لەو نوکتانە وەرگرتووە، کە هەڵقوڵاوی ناو کلتوور و کۆمەڵەی کوردین؛ واتە نوکتەکانمان (ڕشتەی مروای بۆ نوکتەى کۆن و نوکتەکانی ئەحۆل وەک نوکتەى هاوچەرخ) وەرگرتووە، بۆ سەلماندنی لادانە زمانییەکان، بۆ ئەوەی بتوانین بەوردی جیاوازیی نێوان دوو قۆناغی کۆمەڵی کوردی بە ئامار و داتا بخەینەڕوو.

 وشە کلیلییەکان: نوکتە، بنەمای هاریکاری، لادان و لێکەوتە.

ملخص:

هذا البحث المسمى (تحليل النكت الكردية تحت نظرية التعاون) محاولة لتحليل النكت الكردية القديمة والحديثة على وفق نظرية التعاون. وقد حاول البحث أيضا إبراز أثر التغييرات الإجتماعية والتطور التأريخي على النكت القديمة والحديثة مبينا الانحرافات اللغوية حيث يظهر من خلالها جوانب الذوق والسليقة الاجتماعية. وقد جعل البحث أسس التعاون ونظرية غرايس مبدأ لإظهار مدى الانحرافات وكيفيتها. وقد استفاد البحث من النكت النابعة من المجتمع الكردي معتمدا على كتاب ( ڕشتەی مرواری بۆ نوکتەی کۆن و نوکتەکانی  ئەحۆل وەک  نوکتەی هاوچەرخ) لإثبات الانحرافات اللغوية حتى يتبين الفرق بين مرحلتين من مراحل التغيير والتطور في المجتمع الكردي.

 سەرچاوەکان:

سەرچاوە کوردی و عەرەبییەکان:

_ ئەمین، وریا عومەر (٢٠٠٤)، چەند ئاسۆیەکی تری زمانەوانی، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، هەولێر.

_ بالمر، أف. ار. (1981)، علم دلالة، ت: مجيد عبدالحليم الماشطة (1985)، الجامعة المستنصرية، مطبعة العمال المركزية، البغداد.

_ بەرژەوەند، (م) (٢٠١٠)، پێکەنین، چاپی شەشەم، سلێمانی.

_ بەرژەوەند، (م) (٢٠١٥)، هەڵبژاردەیەک لە نوکتەکانی ئەحۆل، ئەنتەرنێت، ماڵپەڕ.Blogspot.com. : . WWW.Kurdishbookshop

_ تۆفیق و ڕەفیق، قەیس کاکل و کوردستان (٢٠١٤)، سروودی ئەی ڕەقیب (لێکۆڵینەوەیەکی زمانەوانی)، گۆڤاری ئەکادیمی کوردی، ژمارە (٣١)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

_ حسەین، شیلان عومەر (٢٠٠٩)، ئیدیۆم چەشن و پێکهاتنی لە زمانی کوردیدا، نامەی ماستەر، چاپکردنی: چاپخانەی ڕەنج، سلێمانی.

_ الخولى، محمد على (1982)، معجم علم اللغة النظري، انگليزي_ عربي، مكتبة لبنان، بيروت.

_ دەروێش، ڕەسوڵ (٢٠٠٩)، گەپنامەی مێرگوڵان (ب١)، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

_ ڕەسوڵ، باباڕەسوڵ نوری (٢٠١٣)، شیکردنەوەی دەق، نوکتە بە نموونە، نامەی دکتۆرا، زانکۆی کۆیە، فاکەڵتیی پەروەردە، کۆیە.

_ سابیر، ئازاد (٢٠١٢)، نوکتەی شاخ، بەرگی (١)، چاپی یەکەم، چاپخانەی چوارچرا.

_ سەجادی، عەلادین (٢٠٠٥)، ڕشتەی مرواری، بەرگی (٥)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

_ عەزیز، سروە فەیسەڵ (٢٠١٠)، بنەمای هاریکاری لە چوارچێوەی نواندنی کوردیدا، نامەی ماستەر، زانکۆی سەلاحەدین، کۆلێژی پەروەردە بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، هەولێر.

_ بسيونى، عبدالفتاح (2010)، علم العانى، ط3، موئسسة المختار، القاهرة.

_ عبدالحميد، شاكر (2003)، الفكاهة والضحك، عالم المعرفة (289)، مطابع السياسة، المجلس الوطني للثقافة والفنون والاداب، الكويت.

_ عەبدوڵڵا، ئیدریس (٢٠١٤)، ئەدەبی میللیی و فۆلکلۆریی، بەرگی دووەم، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

_ عەلی، بەکر عومەر (٢٠٠٠)، میتافۆر لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە، نامەی دکتۆرا، زانکۆی سلێمانی، کۆلێژی زمان، سلێمانی.

_ عەلی، شێرزاد سەبری (٢٠١٤)، پراگماتیک، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

_ عومەر، نەوزاد ئەنوەر (٢٠١٤)، هەندێ لایەنی کۆمەڵایەتیی پراگماتیک لە زمانی کوردیدا، نامەی دکتۆرا، زانکۆی سلێمانی، فاکەڵتی زانستە مرۆڤایەتییەکان، سکوڵی زمان، سلێمانی.

_ فاخوري، عادل (1989)، الأقتضاء في التداول اللساني، عالم الفكر، المجلد العشرون، العدد الثالث.

_ فەتاح، محەمەد مەعروف (٢٠١٠)، لێکۆڵینەوە زمانەوانییەکان، کۆکردنەوە و ئامادەکردنی:شێروان حسێن خۆشناو و شێروان میرزا قادر، چاپی یەکەم، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.

_ فەتاح، محەمەد مەعروف (٢٠١١)، زمانەوانی، چاپی سێیەم، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.

_ کەریم، عومەر مەحمود (٢٠٠٩)، سیمای پراگماتیکی و سیمانتیکیی گریمانە پێشەکییەکان، نامەی دکتۆرا، زانکۆی کۆیە، کۆلێژی زمان، کۆیە.

_ يونس، محمد محمد (2007)، المعنى وظلال المعنى، انظمة الدلالة العربية، دار مدار الاسلامي، بنغازي، ليبيا.

سەرچاوە ئینگلیزییەکان:

_Akmajian.A, Demers.A.R, Farmer.K.A, Harnish.M.R (2012), Linguistics an introduction to language and communication, sixth edition, the MIT press, Cambridge, Massachusetts, London England.

_Attardo.S (1994): Linguistic theories of humor: printing: Gerike GmbH, Berlin.

_ Grice, H.P (1967), Logic and conversation, In Cole, P., and J.L. Morgan, eds, (1975), Speech acts (Syntax and semantics 3), New York: Academic press.

_ Levinson, S.C (1997), Pragmatics, University press, Cambridge.

 _Lew, R. (1996), An ambiguity_ based theory of the linguistic verbal joke in English, Do thesis, Mickiewicz University, faculty of Adam, Poland.

_ Mey, L.J (2001), Pragmatics (an introduction), Second edition, Blackwell Publishing.

_ Yule, G (2000), Pragmatics, fifth impression, Oxford University Press.