ڕۆڵی تەكنیكی گێڕانەوە لە بەرجەستەكردنی ناسنامەی كەسێتیی كاراكتەر لە ڕۆمانی


The Role of Narration Technique in Representing the Character’s Personal Identity in (Bahari Rash) Novel by Ahmed Mohammed Ismael
SARKAWT OMER IBRAHIM
Raparin  University, College of Education-Qaladza, Kurdish Department

Abstract

Ahmad Muhammad Ismails novel “Bahari Res “the black spring” is one of the novels which represent the so-called anfal tragedy. It includes various dimensions such as national, political, cultural, and geographical dimensions.

The novelist narrates the tragedy, which happened to the Kurdish people, via his characters. Through the narration technique he tried to give a certain identity to each of his characters on the basis of their participation in the events. This giving identity springs from choosing character names, their descriptions, their roles, and their discourse and ideas. It indicates that the novelist has chosen a certain name for each of the characters to give them a special identity, which coincides with their given role. Form another angle, he gives a nicer image of his characters by describing their ideas and perspectives.

This paper tries to fully determine the identity of each character in a practical way on the basis of the adopted sample from the novel.

 

  پوختە:

ڕۆمانی "بەهاری ڕەش"ی ئەحمەد محەمەد ئیسماعیل یەكێكە لەو ڕۆمانانەی، كە لە بارەی تراژیدیای ئەنفالەوە دەدوێت. چەندین ڕەهەندی جیاوازی وەك: ڕەهەندی نەتەوەیی، سیاسی، كلتووری، جوگرافی و ... لەخۆگرتووە.

 ڕۆماننووس لە ڕێگەی كاراكتەرەكانییەوە ئەم وێنە تراژیدییە دەگێڕێتەوە، كە لە پرۆسەی ئەنفالدا بەسەر نەتەوەی كورددا هاتووە. لە ڕێگەی تەكنیكی گێڕانەوەوە هەوڵیداوە ناسنامەی تایبەت بە هەر یەكێك لە كاراكتەرەكانی بدات بەپێی چۆنیەتی بەشداریكردنیان لە ڕووداوەكاندا. ئەم پێدانی ناسنامەیەش لە ڕێگەی هەڵبژاردنی "ناوی كاراكتەرەكان و ناولێنانیان و وەسفی كاراكتەر و ڕۆڵی هەریەكێك لە كاراكتەرەكان و ئاخاوتن و هزری كاراكتەرەكانەوە" بەرجەستە كراوە.

ڕۆماننووس لە خوڵقاندنی هەر یەكێك لە كاراكتەرە بەشداربووەكاندا بۆ ئەوەی ناسنامەیەكی تایبەتی پێ بدات ناوێكی تایبەتی هەڵبژاردووە، كە گونجاوە لەگەڵ ئەو ڕۆڵەی كە پێیداوە. لە لایەكی دیكەوە لە ڕێگەی وەسفكردنی كاراكتەرەكان و گفتوگۆ و هزر و بیریانەوە ناسنامەی هەر یەكەیانی جوانتر وێناکرتووە. ئەم توێژینەوەیەش هەوڵیداوە بە شێوەیەكی تیۆری- پراكتیكی لەسەر نموونەی وەرگیراوی نێو ڕۆمانەكە ناسنامەی هەر یەكێك لەو كاراكتەرانە بە تەواوی دیاری بكات.

وشە کلیلییەکان: بەهاری ڕەش، مەرگەسات، کەلتوور و وەسف.     

ملخص:

روایە ( بەهاری ڕەش) لأحمد محمد إسماعیل إحدی الروایات التي سردت تراجیدیا الأنفال، والتي تضمنت عدَّة أبعاد: البعد الوطني، والسیاسي، والثقافي، والاجتماعي، ...الخ.

سرد الروائي هذه الصورة التراجیدیة التي وقعت علی الشعب الكردي من خلال هذه الكارثة المأساوية عن طریق شخصیاته، وحاول من خلال تقنیات السرد أن یُعطي هویة خاصة لكلِّ شخصیة، من خلال دورهم فی الأحداث، والآلیە التی اعتمدها في إعطاء هذه الهویات لشخوصه كان عن طریق اختیاره لـ ( اسم الشخصیة، وألقابهم، وصفات الشخصیة، ودور كل شخصیة من الشخصیات، والحوار، وفكر الشخصیات).

وهذا یعنی أنَّ الروائي لكي یعطي لشخصیاته هویته الخاصة اختار له اسمًا مناسبًا للدور الذي یؤدیه، ومن جانب آخر استطاع أن یصوِّر هویة شخصیاته بشكل أفضل عن طریق وصفه لهم، وسرد حواراتهم، وطریقة تفكیرهم.

یحاول هذا البحث أن یبیِّنَ بشكل تطبیقی علی العینة المختارة من الروایە هویة كل شخصیة من شخصیات هذه الروایە.

سەرچاوەكان:

یەكەم: كتێبە كوردییەكان:

-        ئەحمەد محەمەد ئیسماعیل (٢٠١٦)، بەهاری ڕەش، چ/ ڕۆژهەڵات، چا ٢، هەولێر.

-        ئەدوارد بلشن، ڕۆمان و پیشەی نووسینی ڕۆمان، وەرگێڕانی ئەژی گۆران.

-   ئیان وات(2002)، سەرهەڵدانی ڕۆمان، وەرگێڕانى محەمەد كەریم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سێمانی.

-   جەلال ئەنوەر سەعید (2013)، گفتوگۆ لە ڕۆمانی كوردیی كرمانجی خواروودا (1991-2003) چ/ كەمال، سلێمانی.

-   حەمە مەنتك(2013)، تەكنیكی فرە دەنگی لە ڕۆمانی كوردیدا (كرمانجی خواروو ساڵی 2000-2010)، چ. لەریا، چا 1، سلێمانی.

-        حەمەكەریم عارف (2008) ، دەربارەی چیرۆك و ڕۆمان، چ/ ئارابخا، چا 1، كەركووك.

-   حسێن پایندە (2002)، تیۆری ڕۆمان، وەرگێڕانی محەمەد كەریم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

-   سیروس پرهام (2004)، ڕیالیزم و دژەریالیزم لە ئەدەبیاتدا، و: حەمەكەریم عارف، چ، وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.

-   عەبدوڵڕەحمان مونیف (2006)، تیشكێك بۆ سەر ڕۆمان، و/ شیرین. ك، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

-   عەبدوڵڵا سەراج (2007.)، بەرەو ئاستانەی ڕۆمان و گۆشەنیگاكان،دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، چا 1، سلێمانی.

-   نەجم خالید نەجمەددین ئەڵوەنی (٢٠٠٤) بینای کات لە سێ نموونەی ڕۆمانی کوردی دا، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

-        مهاباد قەرەداغی (2003)، زمان و ڕامان و ناسنامە، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

-   هاشم ئەحمەد زادە (2013)، زمان و ئەدەب و ناسنامە، دەزگای چاپ و بڵاوكردنەوەی ئاراس، چا 1، هەولێر.

دووەم: گۆڤارەكان

-        بوشرا كەسنــــــەزانی (2009)، ناوی كاراكتەر لە چیرۆك و ڕۆمانی پاش ڕاپەڕیندا، گ/ هەنار، ژ(40).

-        جەلال مەلــــەكشا (٢٠٠٧)، كەسایەتی لە چیرۆكدا، گ/ نووسەری نوێ، ژ/ 37، مایسی.

-        جەلیل كاكەوەیس (٢٠٠٠)، ڕۆمانی كوردیی-كردەی نازیندەیی شاكەس، گ/ كاروان، ژ/ 146.

-   سەروەر عەبدوڵڵا (٢٠٠٢)، سەرەتایەك لە بارەی بنەمای گوتاری كەسایەتیی نێو ڕۆمان، گ/ ڕامان، ژ/ 75، ئەیلوول.

-   عەبدوڵڵا ئامێدی (١٩٩٧)، ڕۆمانی پەرستگەی دڵداری لە ڕووی بنەماكانی (ناونیشان) و (نەخشەكێشان) و (كەسایەتییەكان)ەوە، گ/ ڕامان، ژ/ 16تشرینی یەكەم.

-        عەبدوڵڵا سەڕاج (١٩٩٧)، ڕۆمان پێناسە.. بنەما.. تێبینیی، گ/ كاروان، ژ/ 108، شوبات.

-   عادل گەرمیانی (٢٠٠١)، چەند جیاوازییەكی نێوان ڕۆمان و جۆرەكانی دیكەی ئەدەب، گ/ كاروان، ژ/ 155، ئادار.

-   محەمەد تەها حوسێن (١٩٩٩)، چەمكی یاخیبوون لەبەر ڕۆشنایی ڕێبازی سلووكییەكاندا، گ/ ڕامان، ژ/ 39 ئەیلوول.

سێیەم:  نامە زانستییەكان

-   تانیا ئەسعەد محەمەد ساڵح (٢٠٠٦)، بینای شوێن لە دوو نموونەی ڕۆمانی كوردیدا (هێلانە، ئەژدیها)، نامەی دكتۆرا، كۆلیجی زمان، زانكۆی سەلاحەددین.

-   حەیات سەعید عبدالكەریم (2005)، نۆڤلێت لە ئەدەبی كوردیدا (1970-2000)، نامەی ماستەر، كۆلێژی پەروەردەی زانستە مرۆڤایەتیەكان، زانكۆی سەلاحەددین.

-   محەمەد ئەمین عەبدوڵلا (٢٠٠٠) شاکەس لە ڕۆمانی کوردی-کوردستانی عێراق دا (١٩٩٠-١٩٩٧)، نامەی ماستەر، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدین.

 

چوارەم: سەرچاوە عەرەبییەكان

-        اثير عادل شواي (2009)، تقنيات تقديم الشخصية في الرواية العراقية- دراسة فنية، دار الشؤون الثقافية العامة، ط1، بغداد.

-        حامد عبدالسلام زهراوی (د) (١٩٨٨)، الصحە النفسیە، دار الكتب، ط 2، بغداد.

-        حسن المودن (٢٠٠٩)، الروایة والتحلیل النصي، منشورات الاختلاف، ط 1، الجزائر.

-        دیان دوات فایر (١٩٨٨)، فن كتابة الروایة، ت/ د. عبدالستار جواد، دار الشؤن الثقافیة العامة، بغداد.

-        سیزا قاسم (د) (١٩٨٥)، بنا‌و الروایة-دراسة مقارنة في ثلاثیة نجیب محفوظ، دار التنویر للطباعة والنشر، ط 1، بیروت.

-        عبد العلي الجسماني (د) (١٩٩٤)، علم النفس وتطبیقاته الاجتماعیة والتربویة، دار العربیە للعلوم، ط 1، بیروت.

-        عبداللە عبدالحی موسی (د) (١٩٨٢)، المدخل الی علم النفس، ط 3، مطبعە المجد، ط3، القاهرە.

-        عبداللە ابراهیم (1988)، البنا‌ء الفني لروایة الحرب في العراق، دار الشؤن الثقافیە العامة: ط 1، بغداد.

-        میشیل زرافا (2005)، الادب القصصي- الروایة والواقع الاجتماعي، ت: سما داود، دار الشؤن الثقافە العامة، ط 1، بغداد.