بەکارهێنانی مۆدێلی سیمیولەیشنی هاوسەنگیی ئاو- WaSim بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەریی گۆڕانی ئاووهەوا لەسەر دەرامەتی ئاو لە قەزای پێنجوێن


The Impact of Climate Change on Water Resources in Penjwen District by Using Water Balance Model (WaSim)
Pshtiwan Gharib Ghafur
Department of Social Science, College of Basic Education, University of Sulaimani

Abstract

Using water balance model to assess the impact of climate change on water resources has increased, due to the reduction of water resources in arid and semi-arid regions. Theresearch tries to explore the impact of precipitation amount on water resources according to soil types and natural vegetation cover in Penjwen Distric. WaSim model is used to assess the impact of soil types and natural vegetation cover on water resources. Results were different depending on soil types and vegetation cover scenarios. The total of precipitation in 2005-2006 was 1267.5 mm (wet year), from this amount, 13.2% turn into overland flow, 45.4% recharge and 41.1% evaporate in loamy to clay scenario, on the other hand in silty clay to clay scenario, 35.8% turn into overland flow, 25.6 recharge and 38.6 evaporate. In the same year, in forest scenario, 8.7% turn into overland flow, 31.3% recharge and 60% evaporate, however, in grass scenario 30.4% turn into overland flow, 45.7% recharge and 23.9% evaporate. The Results were changed radically due to reduction in precipitation that was decreased to 739.1 mm in 2007-2008 (drought year). This reduction in precipitation led to an increase in evaporation rate and a reduction in overland flow and recharge rates under soil types and vegetation cover scenarios.

Keywords: water resources, soil type, natural vegetation, precipitation and drought 

سەرچاوەكان:

سەرچاوە كوردییەكان

كتێب

-        ئەمین، هاوڕی یاسین محەمەد، 2014. جوگرافیای هەرێمی كوردستان، چاپخانەی كارۆ، چ3، سلێمانی.

-        سەعید، كامەران تاهیر، 2014. جوگرافیای عێراق (سروشتی)، نارین بۆ چاپ و بڵاوكردنەوە، هەولێر.

بڵاوكراوە حكومییەكان

-        بەڕێوەبەرایەتیی ئاماری سلێمانی، 2010. ژمارەی دانیشتوانی پارێزگای سلێمانی و گەرمیان بەپێی ناحیە و قەزا بۆ ساڵی 2009 و پێشبینی گەشەی دانیشتوان بۆ ساڵی٢٠٢٠.

-        بەڕێوەبەرایەتیی ئاماری سلێمانی، 2019. بەشی GIS، نەخشەی سنوور و هەڵکەوتەی قەزای پێنجوێن.

-        بەڕێوەبەرایەتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی سلێمانی، 2018. داتای ئاووهەوای ڕۆژانە.

سەرچاوە ئینگلیزییەكان

-      Allen, A., & Chapman, D. (2001).Impacts of afforestation on groundwater resources and quality. Hydrogeology Journal, 9(4), 390-400.

-      Anderson, A. R., Ray, D., & Pyatt, D. G. (2000). Physical and hydrological impacts of blanket bog afforestation at Bad a′ Cheo, Caithness: the first 5 years. Forestry, 73(5), 467-478.         

-      Arnell, N. W., 2004. Global Water Cycle. Encyclopedia of Life Sciences, John Wiley & Sons, 1-10.

-      Berding, F, 2002. Soil resources of the three Northern Governorates of Iraq.Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO),FAO Co-ordination office, Erbil, Iraq.

-      Calder, I. R. (1998).Water use by forests, limits and controls. Tree Physiology, 18(8-9), 625-631.

-      Canadell, J., Jackson, R.B., Ehleringer, J.B., Mooney, H.A., Sala, O.E. and Schulze, E.D., 1996. Maximum rooting depth of vegetation types at the global scale. Oecologia108(4), pp.583-595.

-      Coe, M. T., Costa, M. H., & Soares-Filho, B. S. (2009).The influence of historical and potential future deforestation on the stream flow of the Amazon River–Land surface processes and atmospheric feedbacks. Journal of Hydrology, 369(1), 165-174.

-      Cronshey, R, 1986. Urban hydrology for small watersheds.US Department of Agriculture, Soil Conservation Service, Engineering Division.

-      Descroix, L., Viramontes, D., Vauclin, M., Barrios, J.G. and Esteves, M., 2001. Influence of soil surface features and vegetation on runoff and erosion in the Western Sierra Madre (Durango, Northwest Mexico). Catena43(2), pp.115-135.

-      Gallart, F & Llorens, Pilar., 2003. Catchment Management under Environmental Change: Impact of Land Cover Change on Water Resources, Water International, 28(3), 334-340.

-      Hargreaves, G.H. and Samani, Z.A, 1985.Reference Crop Evapotranspiration from Temperature. Applied Engineering in Agriculture 1 (2): 96-99.

-      Hess, T. M., and Counsell, C, 2000. WaSim Technical Manual.HR Wallingford, Granfield University.

-      Holman, I. P., Tascone, D., and Hess, T. M, 2009. A comparison of stochastic and deterministic downscaling methods for modelling potential groundwater recharge under climate change in East Anglia, UK: implications for groundwater resource management. Hydrogeology Journal, 17(7), 1629-1641.

-      Hruska, J., Čermák, J. and Šustek, S., 1999. Mapping tree root systems with ground-penetrating radar. Tree Physiology19(2), pp.125-130.

-      Huang, J., Kang, Q., Yang, J.X. and Jin, P.W., 2017, August.Multifactor analysis and simulation of the surface runoff and soil infiltration at different slope gradients. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 82, No. 1, p. 012019). IOP Publishing.

-      Jackson, R. B., Sperry, J. S., & Dawson, T. E. (2000). Root water uptake and transport: using physiological processes in global predictions. Trends in Plant Science, 5(11), 482-488.

-      Kassim, J. K., Rahim, B. R., 2014. Some Heavy Metals Content in Plants Grown on Serpentinitic Soil from Penjwin and Mawat Area at Kurdistan Region – Iraq.International Journal ofAgricultural Sciences and Natural Resources.Vol. 1, No. 2, pp. 31-39.

-      Li, X.Y., Contreras, S., Solé-Benet, A., Cantón, Y., Domingo, F., Lázaro, R., Lin, H., Van Wesemael, B. and Puigdefábregas, J., 2011.Controls of infiltration–runoff processes in Mediterranean karst rangelands in SE Spain. Catena86(2), pp.98-109.

-      Mohammad, Y.O., 2011. P–T evolution of meta-peridotite in the Penjwin ophiolite, northeastern Iraq. Arabian Journal of Geosciences6(2), pp.505-518.

-      Omer, T. M.A, 2011.Country Pasture/Forage Resource Profiles, Iraq. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), Research and Extension, Vialedelleterme di Caracalla, 00153 Rome, Italy.

-      Vaezi, A.R., Bahrami, H.A., Sadeghi, S.H.R. and Mahdian, M.H., 2010. Modeling relationship between runoff and soil properties in dry-farming lands, NW Iran. Hydrology and Earth System Sciences Discussions, (2), pp.2577-2607.

-      Van Dijk, A. I., & Keenan, R. J. (2007).Planted forests and water in perspective. Forest Ecology and Management, 251(1), 1-9.

-      Wang, C., Zhao, C., Xu, Z., Wang, Y. and Peng, H., 2013. Effect of vegetation on soil water retention and storage in a semi-arid alpine forest catchment. Journal of Arid Land5(2), pp.207-219.

-     Wild, M., & Liepert, B. (2010).The Earth radiation balance as driver of the global hydrological cycle. Environmental Research Letters, 5(2), 025203.

 

پوختە:

بەکارهێنانی مۆدێلی سیمیولەیشنی هاوسەنگیی ئاو بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەریی گۆڕانی ئاووهەوا لەسەر دەرامەتی ئاو لە ئێستادا گرنگییەكەی زیادیكردووە، بەهۆی كەمبوونەوەی سەرچاوە جیاوازەكانی دەرامەتی ئاو لە ناوچە وشك و نیمچە وشكەكاندا. لەم توێژینەوەیەدا هەوڵدراوە، کاریگەریی گۆڕانی ئاووهەوا لەسەر دەرامەتی ئاو بەپێی جۆری خاك و ڕووەكی سروشتی لە قەزای پێنجوێن بخرێتەڕوو. بۆ گەیشتن بە ئامانجی لێكۆڵینەوەكە، مۆدێلی واسیم (WaSim) بەكارهێنراوە، كە مۆدێلەکە لەڕێیەوە دەكرێت خەمڵاندن بۆ كاریگەریی جۆری خاك و ڕووەكی سروشتی لەسەر دەرامەتی ئاو بكرێت. ئەنجامەكان لەژێر سیناریۆكانی ڕووپۆشی ڕووەكی سروشتی و جۆرە جیاوازەكانی خاك جیاوازن. بڕی دابارین لە ساڵی ٢٠٠٥-٢٠٠٦ دا 1267.5 ملم بووە (ساڵی شێدار)، لەو بڕە لە خاكی لۆمی و قوڕیندا، 13.2% بۆتە ئاوی ڕێكردوو، 45.4% بۆتە ئاوی ڕۆچوو و 41.4% بووە بە هەڵم، بەڵام لە خاكی غریەنی و قوڕیندا 35.8% بۆتە ئاوی ڕێكردوو، 25.6% بۆتە ئاوی ڕۆچوو و 38.6% بووە بە هەڵم. لە هەمان ساڵدا لە سیناریۆی دارستاندا لە كۆی بڕی دابارینی ساڵەكە 8.7% بۆتە ئاوی ڕێكردوو، 31.3% بۆتە ئاوی ڕۆچوو، 60% بووە بە هەڵم، بەڵام لە سیناریۆی گژوگیادا 30.4% بۆتە ئاوی ڕێكردوو، 45.7% بۆتە ئاوی ڕۆچوو و 23.9% بووە بە هەڵم. لەساڵی 2007–2008، بەهۆی كەمبوونەوەی بڕی دابارینەوە كە كەمبووەتەوە بۆ 739.1 ملم (وشكەساڵی)، ئەنجامەكان گۆڕانی بەرچاویان بەسەرداهاتووە و ڕێژەی بەهەڵمبوون بە ڕێژەیەكی بەرچاو زیادیكردووە لە سیناریۆ جیاوازەكانی خاك و ڕووەكی سروشتیدا، لە بەرانبەردا ڕێژەی ئاوی ژێرزەوی و ئاوی ڕێكردوو كەمیكردووە.

وشە کلیلییەکان: دەرامەتی ئاو، جۆری خاك، ڕووەکی سروشتی، دابارین و وشکەساڵی.

ملخص:

تزداد استخدام نموذج توازن المياه لتقييم تأثير تغير المناخ، وذلك بسبب انخفاض مصادر الموارد المائية المختلفة في المناطق الجافة وشبه الجافة. يسعى البحث إلی أظهار أثر كمية الامطار على الموارد المائية، وذلك وفق نوع التربة و النبات الطبيعي في قضاء بنجوين، و من أجل الوصل الى نتائج البحث أستخدم في البحث برنامج واسیم (WaSim)، هو برنامج يمكن من خلاله تخمين أثر نوع التربة و النبات الطبيعي على الموارد المائية. وقد تبينبأن النتائج مختلفة تحت سيناريوهات الغطاء النباتي و انواع التربة. فكمية هطول في سنة 2005-2006 كانت 1267.5 ملم ( وهى سنة رطبة)، أصبحت في التربة الرملية و الطينية، 13.2%  من هذه النسبة مياه الجارية، و 45.4% أصبحت مياة الجوفية و 41.4% اصبحت مياة متبخرة، لكنه في التربة الغرينية و الطينية  35.8%  من هذه المسبة أصبحت مياه جارية و 25.6% مياة جوفية و 38.6% متبخرة، و في نفس السنة في سيناريو الغابات من مجموع كمية هطول السنة 8.7% أصبحت مياه جارية و 31.3%  و مياه جوفية و 60% متبخرة، إلا أنه في سيناريو أعشاب 30.4% أصبحت مياه جارية، و 45.7% مياه جوفية، و 23.9% متبخرة،  و في سنة 2007-2008 بسبب انخفاضكمية التساقط، حيث أنخفظت الى 739.1 ملم ( سنة جافة ) تغيرت النتائج و ازدادت نسبة التبخر بشكل ملحوظ في سيناريوهات المختلفة للتربة و النبات الطبيعي، وبالمقابل انخفضنسبة المياه الجارية و الجوفية.

الكلمات المفتاحية: الموارد المائية، نوع التربة، النبات الطبيعي، التساقطو الجفاف.