ڕەوشی یاسایی مافەکانی مرۆڤ


The Reality of legal Human Rights: A Field Study Conducted in Erbil City
Asrin Zrar Qader, Salim Ptros Elias
Department of Sociology, College of Arts, Salahaddin University- Erbil, Kurdistan Region- Iraq

 Abstract

Because the important of law in keeping human rights the this research has devoted to this subject, it also aims to explain the legal condition of human rights in Kurdistan region on the basis of social contract theory of John Locke about the role of law. This study aims to explain how existing laws in Kurdistan region are implemented and how keep a commitment to basic human rights in a way that is guaranteed in the laws. To achieve these goals quantitative method has been used)25( person who are experts in law and human rights were structured interviewed, they were drawn purposively in Erbil, the collected data was analyzed by using thematic analysis. In general the results refer to that the human rights are not preserved in Kurdistan region due to some reasons such as : executive authority doesn't comply with human right principles while laws are implemented because political intervention in judicial authority and legal institution. This in result hurts human rights in general and specifically violation take place against

KeyWords: Law, Equality, Justice, Human Rights, freedom.

پوختە:

بەهۆی گرنگیی ڕۆڵی یاسا لە پاراستنی مافەکانی مرۆڤ، ئەم توێژینەوەیە تایبەتکراوە بەم بابەتە، بە مەبەستی ڕوونکردنەوەی ڕەوشی یاسایی مافەکانی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان، بە پشتبەستن بە تێڕوانینەکانی جۆن لۆک سەبارەت بە یاسا لە تیۆری گرێبەستی کۆمەڵایەتیدا. ئەم توێژینەوەیە بەدوای ڕوونکردنەوەی ئەم ئامانجانەوەیە کە بەشێوەیەکی گشتی بریتین لە: چۆنیەتی جێبەجێکردنی یاسا کارپێکراوەکانی هەرێمی کوردستان و پابەندبوون بە پاراستنی مافه‌ بنچینەییه‌كانی هاووڵاتییان، به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ له‌ یاساكانی هەرێمی کوردستاندا دەستەبەرکراون. بۆ هێنانەدی ئەم ئامانجانە پشت بە میتۆدی چۆنایەتی بەستراوە لە ڕێگای بەکارهێنانی ئامرازەکانی چاوپێکەوتن لە جۆری ڕێکخراو، هەروەها شیکاری بابەتی بۆ خستنەڕوو و شیکردنەوەی زانیارییە کۆکراوەکانی توێژینەوەکە بەوەرگرتنی (25) کەسی شارەزا و پسپۆڕ لە بواری یاسا و مافەکانی مرۆڤ بە ڕێگای نا‌هەڕەمەکی لە جۆری نموونەی شارەزا لە شاری هەولێر. بە شێوەیەکی گشتی ئەنجامەکانی توێژینەوەکە ئاماژە بە نەپارێزراویی مافەکانی مرۆڤ دەکەن لە هەرێمی کوردستاندا بەهۆی بوونی کۆمەڵێک هۆکار لەوانە: پابەندنەبوونی دەسەڵاتی جێبەجێکردن بە پیادەکردنی پاراستنی مافەکانی هاووڵاتیان لە کاتی جێبەجێکردنی یاساکان، بەهۆی بوونی دەستتێوەردانی حزبی لە دەسەڵاتی دادوەری و دامەزراوە یاساییەکانی، ئەمەش دواجار بە زیانی پێشێلکاریی بەرانبەر بە مافەکانی هاووڵاتیان بەگشتی و هەندێک توێژی تایبەتی کۆتایی پێدێت.

وشە کلیلییەکان: یاسا، یەکسانی، دادپەروەری، مافەکانی مرۆڤ و ئازادی.

ملخص:

للقانون دور مهم في حماية حقوق الانسان، لذلك خصصت هذه البحث لتلك الموضوع بقصد توضيح الواقع القانوني لحقوق الانسان في اقليم كوردستان بالاعتماد على رؤيا جون لوك حول القانون في نظرية العقد الاجتماعي. هذه البحث تبحث عن توضيح الاهداف و التي تتضمن بشكل عام في: كيفية تطبيق القوانين النافذة في اقليم كوردستان و التزام بحماية الحقوق الاساسية للمواطنين، بشكل التي متضامنة في القوانين اقليم كوردستان. للوصول الى تلك الاهداف تم استخدام المنهج النوعي بوسائل المقابلة من نوع المقننة و التحليل الموضوعي لعرض و تحليل المعلومات باخذ (25) اشخاص المختصين و الخبراء في المجال قانون و حقوق الانسان باستخدام العينة غير العشوائية من نوع الخبیر في مدينة اربيل. بشكل عام نتائج البحث تشير الى عدم حماية حقوق الانسان بسبب جملة من الاسباب و منها: عدم التزام السلطة التنفيذية بحماية حقوق الانسان اثناء تطبيق القوانين بسبب التدخل الحزبي في السلطة القضائية و دوائرها القانونية و يعود هذا بالاخير ضد حماية حقوق المواطنين بشكل عام و بالاخص ضد بعض الفئات.

 

الكلمات المفتاحية: القانون، المساواة، العدالة، حقوق الانسان، الحرية.

سەرچاوەکان:

-    الامين، بن سليمان محمد و جيلالى، بن الشيخ (2017) الضمانات الدستورية و آليات حماية حقوق الانسان، الاسكندرية: مكتبة الوفاء القانونية.

-         پڕۆژەی دەستووری هەرێمی کوردستان_ عێراق 2009، پەرلەمانی کوردستان_ عێراق.

-         الجازي، هايل (2017) تعريف قانون: اللغة و المصطلح، ماخوذ من شبكة الانترنت في: 7]شباط 2018 [

-         https://mawdoo3.com/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D9%84%D8%BA%D8%A9_%D9%88%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%8B

-         جاڕی جیهانی مافی مرۆڤ (2006) حکومەتی هەرێمی کوردستان، وەزارەتی مافی مرۆڤ: چاپخانەی کاروان.

-         جەهانبەگلوو، ڕامین (2009) دەسەڵات و ئازادی، و: جەماڵی، عەتا، هەولێر: چاپخانەی هاوسەر.

-         الحسن، احسان محمد و الحسني، عبدالمنعم (1982) طرق بحث الاجتماعي، جامعة الموصل: دار الكتب للطباعة و النشر.

-    خلفة، نادية (2010) آليات حماية حقوق الانسان في المنظومة القانونية الجزائرية- دراسة بعض الحقوق السياسية، اطروحة دكتوراه، منشورة، الجزائر: جامعة الحاج لخضر.

-         خليفة، عبدالكريم عوض (2013) القانون الدولي لحقوق الانسان، الاسكندرية: دار الجامعة الجديدة.

-         دستور جمهورية العراق 2005، بغداد: مجلس النواب العراقي.

-         رەوشی ئازادی ڕادەربڕین لە هەرێمی کوردستان، ڕاپۆرتی ڕێکخراوی ئاشتی و ئازادی 2) 2017 ) هەولێر: چاپخانەی ئازادی.

-         رەوشی مافەکانی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان، ڕاپۆرتی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ (2015,2016 ).

-العدساني، هبة (2017) تحليل بيانات البحث النوعي: كيف أحلل بياناتي؟ أين أبدء؟ ص.1. مأخوذ من شبكة الإنترنت: 15] شباط [ 2018  http://www.educad.me/82402

-         العزاوي، سالم جاسم محمد (2017) البحث الكيفي في العلاقات العامة- دراسة تحليلية، جامعة بغداد.

-         قرقور، نبيل (2010) حقوق الانسان بين المفهوم الغربي و الإسلامي، الأزاريطة: دار الجامعة الجديدة.

-         لۆک، جۆن (2011) نامەیەک لەبارەی لێبووردەییەوە، و: عەلی، عەبدولڕەزاق، هەولێر: دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس.

-         مونتسكیو(1953) روح الشرائع، ت: زعیتر، عادل، القاهرە: اللجنە الدولیە لترجمە الروائع ألإنسانیە (اڵاونسكو).

-    یاسای دەسەڵاتی دادوەری لە هەرێمی کوردستان_عێراق2007 (ژ. 23) هەولێر: ئەنجومەنی نیشتیمانی کوردستان_ عێراق. لەم تۆڕەی ئینتەرنێت وەگیراوە لە: [20 - شوباتی [2018:

-         http://www.perlemanikurdistan.com/files/articles/110108111955.pdf

-    United Nations (2016) پەیماننامە بنەڕەتییە نێودەوڵەتییەکانی مافەکانی مرۆڤ، و: ئۆفیسی مافەکانی مرۆڤ-نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریکردنی عێراق.

-       AL-Amiri, Abbas Abdul Amir Ibrahim (2011) PROTECTING HUMAN RIGHTS IN INTERNATIONAL LAW- COMPARATIV LEGAL STUDY, PH.D., S.L.: St Clements University.

-       AL-Aqaileh, Zaid (N.D.) TERMINOLOGY OF LAW, عمان:دار الثقافة للنشر

-       Dun fee, Thomas W., Smith, N. Craig Ross and Ross Jr. William T. (1999) Social Contracts and Marketing Ethics, Journal of Marketing, 63 (3): 14, 33.

-       Locke, John (1967) Tow Treatises of Government, ed.: Peter, also H., S.L.: Cambridge University press.

-       LOCK, JOHN (1977) THE SECOND TRETISE OF GOVERNMENT, ED.: PEARDON, THOMAS P., S.L.: THE LIBRARY OF LIBERAL ARTS.

-       MARSHALL, GORDON (1998) A Dictionary of Sociology (2nd ed.), New York: OXFORD UNIVERSITY PRESS.

-       Singh, K(2007) Quantitative Social Research Methods: SAGE publishing. Available from: Stephanie G.(2015) Expert Sampling/Judgment Sampling Statistics How To, https//www.statisticshoeto.datasciencecentral.com. [Accessed: 19th June 2019].

-       Submission the UN Universal periodic Review Eighth session of the UPR working Group of the Human Rights council (2014 ) UPR, IRAQ- Kurdistan Region.

-       UNITED NATION HUMAN RIGHTS (2014 ) UNAMI, Erbil: Human Rights office.

-       Welch, Shay (2012) A theory of freedom: feminism and the social contract, New York: Palgrave Macmillan.

 

پاشکۆ(پرسیارەکانی چاوپێکەوتن)

1.  مافه‌كانی مرۆڤ به‌و شێوه‌یه‌ی کە له‌ یاسا به‌كارهاتووه‌كانی هه‌رێمی كوردستاندا پارێزراون، چۆن به ‌كردار جێبه‌جێده‌كرێن؟ بە نموونە یاسایەک بخەرەڕوو کە کەموکورتی لە جێبه‌جێکردنی هەبێت.

2.     چ جۆرە مافێکی هاووڵاتییان زیاتر پێشێلدەکرێت؟

3.     چۆن و چ جۆرە ئازادییەک زیاتر ڕێگری لە پیادەکردنی دەکرێت؟

4.     هۆکارەکانی پێشێلکاری مافەکانی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستاندا بۆچی دەگەڕێننەوە؟

5.     دەسەڵاتی دادوەری لە هەرێمی کوردستاندا سەربەخۆیە؟ مەرجەکانی سەربەخۆبوونی ئەم دەسەڵاتە چین؟


Ċ
Shamal A Abdullah,
23‏/12‏/2019 12:39 ص