ڕەهەندی مێتۆنیمییانە لە ڕێزمانى كوردیدا


Metonymic Dimension in Kurdish grammar
KARWAN OMER QADIR1, Nali Adham Gharib2
Kurdish department, College of Languages, University of Sulaimani1, Kurdish department, Education College of Sharazoor, Univerity of Halabja2

  Abstract

The cognitive linguistics as a new study in linguistics demonstrates some specified assumptions and theories related to language in accordance with cognitive semantic and cognitive grammar as a reaction and a completion to the other linguistic aspects within the school. According to the view mention above, this research intitled (Metonymic Dimension in Kurdish grammar), attempts to provide for metonymy in accordance with the nature of play role in grammatical processes within language. The nature of working and reporting their last parts of some grammatical processes are metonymical. For the sake of showing the strategic and metonymical working of grammatical processes this research has been divided into two different parts as follow:

Part one is dedicated for metonymy in a morphological linguistic processes. In this part the ability of metonymy and the extent of contribution of metonymy in morphological construction have been demonstrated.

Part two is metonymical structure of the sentence in which focuses on working on quality of the natural contribution of metonymy in constricting sentences.

The last but not least part of this paper is its conclusion which consists of the crucial results that the paper has bared of.

پوختە:

قوتابخانەی زانستی زمانی درکپێکردن وەک یەکێک لە قوتابخانە زمانەوانییە نوێیەکان، چەندین سەرنج و گریمانەی تایبەت بە زمان لە ڕوانگەی ئەو ھێڵە گشتییانەی، کە تانوپۆی قوتابخانەکەیان کێشاوە، دەخاتەڕوو. بەگشتی قوتابخانەکە دابەشی دوو بەش دەبێتك کە ئەوانیش: ڕێزمانی درکپێکردن و سیمانتیکی درکپێکردنن. ھەرکام لەم لقانەش بە سەرنجێکی درکپێکراوەوە لە زمان و سەرجەم ناوەڕۆکە پێکھێنەرەکانی دەڕوانن. لەسەر ئەم بنەمایە توێژینەوەکە دەکەوێتە لایەنی ڕێزمانی درکپێکردنەوە و ویستراوە، کە ڕێزمانی کوردی لە ڕوانگەی ئەم لقەی قوتابخانەکەوە بخرێتە ژێر سەرنج و شرۆڤەوە. ئەم توێژینەوەیەش هەوڵێكە بۆ خستنەڕوو و سەلماندنی سەرنجی دركپێكراوانە لە ڕێزمانی كوردیدا و بۆ ئەمەش یەكێك لە ستراتیژەكانى ئاخاوتن، كە مێتۆنیمییە بەكارهێنراوە. بەو واتایەی، كە دركپێكردنی ئاخێوەران لە پەیوەندی بە مێتۆنیمییەوە لە ڕوانگە ڕێزمانی دركپێكردنى دەربڕاوەكاندا چ ڕۆڵ و بەشداربوویەكی هەیە.

وشە کلیلییەکان: ڕێزمانى دركپێكردن، مێتۆنیمی، مێتۆنیمیی داڕێژراو، مێتۆنیمیی لێکدراو، مێتۆنیمیی ڕستەيى.

ملخص:

مدرسە علم اللغە الادراكیە كمدرسە لغویە جدیدە، طرحت مجموعە من الاحتمالات و النظریات الخاصە باللغە، من منظور "علم الدلالە الادراكیە/السیمانطیقیە الادراكیە و قواعد الادراكیە" ، وذلك كاستجابە للمدارس اللغویە السابقە. كل ملاحظە فی علم اللغە الادراكیە، عبارە عن جانب دلالی الغوی، یعرظه بالتحلیل العقلی من هذا المنطلق هذه البحث المعنون بالـ(ادراك میتونیمی فی قواعد اللغە الكوردیە) یحاول جاهدأ شرح الكنایە، من حیث طبیعە المشاركە و العمل وحظورها فی العملیە القواعدیە. لان ایصال المعنى النهائی بموجب بعچ من العملیات القواعدیە هی عملیە كنائیە. وانقسم هذا البحث على مبحثین ، بغیە عرض استراتیجیە العمل الكنائی للعملیات القواعدیە:

 المبحث الاول/ مخصص للكنایە من منظور التصاریف اللغویە. و عرظنا فیه نسبە و مستوى حضور بنیە التصاریف اللغویە.

 وفی المبحث الثانی/ تناولنا الصیاغە الكنائیە للجملە، وبیننا فیه كیفیە حضور الطبیعە الكنائیە، فعملنا على بنیە الجملە فی اللغە، على أساس كیفیە إیصال المعنى فی الجمل والبنیە بشكل كنائی، بقدر ما یندرج تحت مفهوم الكنائیە المفاهیمیە. و فی الخاتمە، عرظ بأهم النتائج التی توصلنا إلیها.

لیستی سەرچاوەكان:

1- بەزمانی كوردی:

ا- كتێب/

-         ئەوڕەحمانى حاجی مارف(1977)، وشە ڕۆنان لە زمانى كوردیدا، چاپخانەى كۆڕی زانیاریی عێراق، بەغداد.

-    ئەوڕەحمانى حاجی مارف (1979)ڕێزمانى كوردی، بەرگی یەكەم(مۆڕفۆلۆژی)، بەشی یەكەم(ناو)، چاپخانەى كۆڕی زانیاریی عێراق، بەغداد.

-         سازان زاهیر سەعید (2013)، پێزی مۆڕفیمە داڕیژەكانى بچووككردنەوە و ناسكی لە سازكردنى وشەى نوێدا، هەولێر.

-         محەمەدی مەحویی(2010)، مۆڕفۆلۆژیی و بەیەكداچوونى پێكهاتەكان (مۆڕفۆلۆژیی كوردیی)، بەرگى یەكهەم، سلێمانیی.

ب- گۆڤار/

- كاروان عومەر قادر (2012)، سیستەمى دركپێكردن وەك بنەمایەكى ڕێزمانى كوردی، گۆڤاری زانكۆی سلێمانی، بەشی (B)، ژمارە (34).

2- بەزمانی ئینگلیزیی:

ا- كتێب/

- Campo, J. L. O., Ferrando, I. N. and Fortuño, B.B. (2005), Cognitive and Discourse Approaches to Metaphor and Metonymy, Jaume University, Spain.

- Dirven, R. and Porings, R. (2003), Metaphor and Metonymy in Comparison and Contrast, Germany.

- Evans, V. and Pourcel, S. (2009), New Directions in Cognitive Linguistics, Amsterdam.

- Fauconnier, G. and Turner, M. (2002), The Way We Think, Conceptual Blending and The Mind's Hidden Complexities, U.S.A.

- Geeraerts, D. (2006), Cognitive Linguistics, Basic Reading, Berlin.

- Ibáñez, F. J. R. M. & Campo, J. L. O. (2002), Metonymy, Grammar and Communication, Spain.

- Langacker R. (2000), Grammar and Conceptualization, Mouton de Gruyter, Berlin. New York.

- Langacker R. (2008), Cognitive Grammar, A basic Introduction, Oxford University Press, US.

- Langacker R. (2009), Investigation in Cognitive Grammar, Mouton De Gruyter, Berlin, New York.

- Panther, K., Thornburg, L. and Barcelona, A. (2009), Metonymy and Metaphor in Grammar, Amsterdam.

- Radden, G. and Dirven, R. (2007), Cognitive English Grammar, Amsterdam.

- Taylor, J. R. (2002), Cognitive Grammar, Oxford University Press, New York.

- Taylor, J. R. and Maclaury, R. E. (1995), Trends in Linguistics, Studies and Monographs 82, Language and The Construal of The World, Berlin.

- Wanner, L. (1996), Lexical Functions in Lexicography and Natural Language Processing, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam. Philadelphia.   

ب/ نامەی زانكۆیی/

- Fatah, A. H. (2012), A Cognitive Grammar Analyses of Suffixes in English, University of Sulaimani.

پ/ گۆڤار/

- Fauconnier, G. and Turner, M. (1998), Conceptual Integration Network, Congnitive Science, Vol 22, Issue 2, Page (133-187).

- Janda, L. A. (2011), Metonymy in Word-Formation, Cognitive Linguistics, Vol 22, Issu 2, Page (359-392).

- Mendoza, F. J. R. and Hernandz, L. P. (2001), Metonymy and The Grammar: Motivation, Constraints and Interaction, Language & Communication, Vol 21, Issue 4, Page (321-357), Amsterdam.

- Nesset, T. (2010), The Art of Being Negative: Metonymical Morphological Constructions in Contrast, Oslo Studies in Language, Vol 2, No 2, Page (261-279).

 

Ċ
Shamal A Abdullah,
23‏/12‏/2019 12:10 ص