هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزان و كاریگه‌ری له‌سه‌ر كه‌سایه‌تیی منداڵ: توێژینەوەیەکی مەیدانی کۆمەڵناسییە


The effects of divorce on child personality
Dilshad Sabri Ali
Sociology department, Faculty of Arts, Soran University

پوخته:‌

ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌م توێژینەوەیە شیكردنه‌وه‌یەکی چۆنایەتییە له‌سه‌ر هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزان و كاریگه‌ری له‌سه‌ر كه‌سایه‌تیی منداڵ. شاری سۆران كۆمه‌ڵگەی توێژینه‌وه‌یە،‌ بۆ كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری یه‌كه‌می ئامرازی چاوپێكه‌وتنی نیمچه‌ ڕێكخراو به‌كارهاتووه‌. نموونه‌ی توێژینه‌وه‌ له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا له‌ جۆری نموونه‌ وه‌رگرتنی مه‌به‌ستداره،‌ كه‌ له‌ ٦ كه‌س پێكهاتوون‌، ٣ كچ و ٣ كوڕ كه‌ هه‌موویان له‌و خێزانانه‌دا په‌روه‌رده‌بوون، کە بەرلەوەی خێزانیان لێکهه‌ڵوه‌شێته‌وه‌ كێشه‌ لەنێوان دایك و باوكیاندا هه‌بووه‌ و ‌ له‌ دوای لێكجیابوونه‌وه‌ی باوانیشیان، كاریگه‌ریی نه‌رێنيیان له‌سه‌ر به‌جێماوه‌. له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا ئه‌نجامی به‌ده‌ستهاتوو، ئه‌وه‌ ڕوونده‌كاته‌وه،‌ كه‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزان لەلایه‌ن دایكان و باوكانه‌وه‌ كاریگه‌ريی نەرێنی نه‌ك ته‌نیا له‌سه‌ر خۆیان به‌جێده‌هێڵێت، بەڵکو له‌ دوای ئه‌م پڕۆسە‌یه‌ ئه‌م كاریگه‌ريیه‌ نەرێنيیه‌ لەلایەنی په‌روه‌ده‌یی و كه‌سایه‌تیيان له‌ ناو كۆمه‌ڵگەدا له‌سه‌ر منداڵه‌كانیشیان به‌جێده‌مێنێت.

وشه کلیلییەکان‌: هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خێزان، دایك و باوك، منداڵ، كه‌سایه‌تی. 

 ملخص:

تهدف الدراسة الى معرفة التفكك الآسري وتأثيراته على شخصية الأطفال، يتكون مجتمع الدراسة من مدينة سوران، لتحقيق اهداف الدراسة تم اعتماد المنهج الكيفي ولغرض جمع البيانات تم اعتماد طريقة المقابلة شبه المقننة، أما عينة الدراسة فهي عينة قصدية تتكون من 6 أفراد(3 ذكور و3 اناث) من الذين نشأو في أسر مفككة، حيث الخلافات بين الوالدين قبل الإنفصال والآثار السلبية الناجمة عن إنفصال الوالدين، وقد أظهرت نتائج الدراسة أن انفصال الوالدين لايؤثر سلبا على الوالدين فحسب، بل أنه يؤثر سلبا على أطفالهم من حيث الحالة التعلیم والشخصية والمكانة الاجتماعية في المجتمع.

Abstract

The aim of this research is to describe the effects of divorce on children. Soran City is the area for collecting data which was used with a semi structured interview. The number of participants was 6 volunteers, divided into 3 males and 3 females that grew up in a divorced family. These participants in the research have been negatively affected by the parents’ divorce. The findings research illustrated that the divorce process has negatively effected the children more than parents.

سه‌رچاوه‌كان:

-        ئاجیكه‌ند، عه‌زیز. (٢٠١٢). خه‌ساره‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان و كاریگه‌ری له‌سه‌ر توێژی زیندووی ناو كۆمه‌ڵ. [ئونلاین] هه‌ڵۆی كوردستان. به‌رده‌سته‌ له‌: http://www.heloykurdistan.com/ku/index.php?option=com_content&view=article&id=595:xasara-komalayatiakan&catid=2:syaset&Itemid=7 [بینینی دواجار ١٥-٥-٢٠١٩].

-        ئه‌براش، ئیبراهیم. (٢٠١٣). میتۆده‌كانی توێژینه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵناسی. و: ئه‌بوزێد، دیدار. هه‌ولێر: چاپخانه‌ی رۆژهه‌ڵات.

-        بۆكانی، سابیر. (٢٠١٦). میۆدی توێژینه‌وه‌ی زانستی. چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی: چاپخانه‌ی چوارچرا.

-        خه‌لیل، مه‌عن. (٢٠٠٧). كۆمه‌ڵناسی خێزان. و: جه‌لال، ئارام. دهۆك: موكریانی.

-        ڕه‌وانگه‌رد، جه‌لال. (٢٠١٧)، ”ته‌لاق“وه‌ك دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و كاریگه‌رییه‌كانی. [ئونلاین] یه‌كیه‌تیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران. له‌به‌رده‌سته‌ له‌: http://www.lawan.org/index.php/hizri-w-roshinbiri/558-telaaq       [بینینی دواجار ١٤-٥-٢٠١٩].

-        سه‌معان، عبدولحه‌لیم. (٢٠٠٧). سایكۆڵوژی ژیانی هاوسه‌رێتی. و: جه‌مال، سۆزان. چاپخانه‌ی كارۆ.

-        شوانی، محه‌مه‌د. (٢٠١٥). سه‌ره‌تایه‌ك بۆ نوسینی توێژینه‌وه‌ له‌كۆمه‌ڵناسیدا. هه‌ولێر: چاپخانه‌ی هێڤی.

-        عومه‌ر، مه‌عن. (٢٠١١). ڕێباره‌كانی توێژینه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵناسیدا. و: ڕه‌حمان، زیره‌ك. هه‌ولێر: چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات.

-        عومه‌ر، مه‌عه‌ن. (٢٠١٢). میتۆده‌كانی توێژینه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵناسیدا. و: شوانی، محه‌مه‌د. هه‌ولێر: چاپخانه‌ی رۆژهه‌ڵات.

-        محسنی، منوچهر. (٢٠٠٢). ده‌روازه‌كانی كۆمه‌ڵناسی. و:سیوەیلی، ڕێبوار و ئه‌وانی تر. هه‌ولێر: موكریانی.

-        موحه‌ممه‌دی، شه‌هین. (٢٠١١). ته‌ڵاق، كاره‌سات نیه‌، دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌. [ئونلاین] ئه‌مڕۆژانه‌. به‌رده‌سته‌ له‌: http://amrojane.blogspot.com/2011/07/blog-post_9223.html [بینینی دواجار ١٧-٥-٢٠١٩].

-        وه‌رده‌ی، عه‌لی. (٢٠١٥). لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك له‌ سروشتی کۆمەڵگەی عێراقی. و: خه‌لیل، فه‌یسه‌ڵ. هه‌ولێر: چاپخانه‌ی رۆژهه‌ڵات.

-      Abbott, P. Wallace, C. Tyler, M. (2005). An Introduction to Sociology, Feminist Perspectives. 3rd ed. London and New York: Routledge.

-      Bryman, A. (2012) Social research methods, Mew York: Oxford university press.

-      Holmes, M. (2007). What is Gender? Sociological Approaches. London: Sage.

-      Jackson, R. Darlene, D. Sakile, C. (2007) ‘What is qualitative research?’, Qualitative Research Reports in Communication 8 (1): 21-28.

-      Onwuegbuzie, A. Leech, N. (2005). On Becoming a Pragmatic Researcher: The Importance of Combining Quantitative and Qualitative Research Methodologies. International Journal of Social Research Methodology, 8 (5): 375-387.